Zachęcamy i zapraszamy – program obchodów poniżej – do uczczenia pamięci bohaterów zrywu Polaków przeciw moskiewskim zaborcom, który przeszedł do historii pod nazwą Powstania Styczniowego. W nocy z 21 na 22 stycznia 1863 roku tysiące głównie młodych naszych rodaków chwyciło ponownie za broń. Choć z militarnego punktu widzenia insurekcja praktycznie z góry skazana była na niepowodzenie chociażby z racji na dysproporcje sił (gł. liczebną i uzbrojenia) to jak podkreślał Marszałek Józef Piłsudski ziarno niepodległości wyrosło na glebie podlanej krwią Powstańców – zwłaszcza z lat 1863-1864.
Warto również pamiętać, że Lubelszczyzna była jednym z najważniejszych i największych teatrów działań powstańczych. Tu istnieje grupa rekonstrukcji historycznej V Oddziału Wojsk Narodowych Województwa Lubelskiego Kajetan Cieszkowskiego „Ćwieka”*

19 stycznia 1945 r. w Częstochowie ostatni komendant AK gen. Leopold Okulicki ps. „Niedźwiadek” wydał rozkaz o rozwiązaniu AK i zwalniając żołnierzy z przysięgi, nakazując jednocześnie pozostanie w konspiracji. Generał Okulicki działając zgodnie z instrukcją rządu z 16 listopada 1944 r. wydał rozkaz, aby pozbawić NKWD pretekstu do represji na żołnierzach Państwa Podziemnego. Represje ze strony sowietów oraz UBP jednak rosły, dlatego wielu żołnierzy powróciło do konspiracji [treść rozkazu – w sekcji „Więcej”].

Jako komentarz – przypominamy wiersz, jaki na wieść o tym wydarzeniu napisał Kazimierz Wierzyński, przebywający na emigracji w Nowym Jorku.

Na rozwiązanie Armii Krajowej

Za dywizję wołyńską, nie kwiaty i wianki –
Szubienica w Lublinie. Ojczyste Majdanki.
Za sygnał na północy, bój pod Nowogródkiem –
Długi urlop w więzieniu. Długi i ze skutkiem.

Za bój o naszą Rossę, Ostrą Bramę, Wilno –
Sucha gałąź lub zsyłka na rozpacz bezsilną.
Za dnie i noce śmierci, za lata udręki –
Taniec w kółko: raz w oczy a drugi raz w szczęki.

Za wsie spalone, bitwy, gdzie chłopska szła czeladź –
List gończy, tropicielski: dopaść i rozstrzelać!
Za mosty wysadzone z ręki robotniczej –
Węszyć gdzie kto się ukrył, psy spuścić ze smyczy.

Za wyroki na katów, za celny strzał Krysta –
Jeden wyrok: do tiurmy. Dla wszystkich. Do czysta!.
Za Warszawę, Warszawę, powstańcze zachcianki –
Specjalny odział śledczy: „przyłożyć do ścianki”.

Zwinąć chorągiew z masztu. Krepą jest zasnuta
Za dywizję Rataja, Okrzei, Traugutta.
Pociąć sztandar w kawałki. Rozdać śród żołnierzy,
Na drogę, niech go wezmą. Na sercu niech leży.

8 lutego 1945

W środę 30 grudnia 2020 r. w Hrubieszowie, o godz. 13:00, przed koszarami 2.Hrubieszowskiego Pułku Rozpoznawczego imienia mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala” przy ul. Dwernickiego 4 – odbyła się uroczystość otwarcia plenerowej wystawy, która upamiętnia 100. rocznicę objęcia garnizonu w tym mieście przez słynny 2 Pułk Strzelców Konnych.

Wystawa stanowi zwieńczenie obchodów jubileuszu obecności Wojska Polskiego w Hrubieszowie. Jest eksponowana na ogrodzeniu historycznych koszar hrubieszowskich strzelców konnych, gdzie dziś stacjonują żołnierze elitarnego pułku rozpoznawczego. Ekspozycję tworzą wielkoformatowe powiększenia archiwalnych fotografii, ilustrujących dzieje Pułku i jego ścisłe związki z życiem miasta.
Wystawę historycznych fotogramów przygotowała Fundacja Niepodległości przy wsparciu finansowym Ministra Obrony Narodowej.

W 2020 roku upłynęło sto lat od chwili, gdy kawalerzyści przybyli wraz z Błękitną Armią gen. Józefa Hallera do Polski, po zwycięskiej wojnie z bolszewikami w roku 1920 otrzymali przydział do garnizonu w Hrubieszowie – a jednostka uzyskała miano 2 Pułku Strzelców Konnych.
W uznaniu czynów niezwykłego męstwa w okresie drugiej wojny światowej 2 Pułk Strzelców Konnych został odznaczony Krzyżem V Klasy Orderu Wojennego Virtuti Militari. Dziedzicem ich chlubnych tradycji jest dzisiaj 2 Hrubieszowski Pułk Rozpoznawczy im. mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala”.

Uroczystego otwarcia plenerowej wystawy w sercu miasta dokonał w środę 30 grudnia 2020 roku Dowódca hrubieszowskich zwiadowców – pułkownik Jakub Garbowski. Na jego zaproszenie towarzyszyli mu (na zdjęciu do lewej) – ksiądz prałat ppłk Andrzej Puzon, kapelan 2.Hrubieszowskiego Pułku Rozpoznawczego; Bartłomiej Bartecki – Dyrektor Muzeum im. Stanisława Staszica w Hrubieszowie oraz Tomasz Zając – Wójt Gminy Hrubieszów.

Partnerami Fundacji Niepodległości – którzy użyczyli swoich zbiorów dla tej plenerowej wystawy – byli: Muzeum w Hrubieszowie, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Archiwum Państwowe w Zamościu, Miejska Biblioteka Publiczna w Hrubieszowie, Muzeum Wojska Polskiego, 2 Hrubieszowski Pułk Rozpoznawczy oraz prywatni kolekcjonerzy.