Maria Gabiniewicz

Autorka albumu „Tułacze dzieci” 

Ur. w 1933 r. w Sokółce (Białegostoczczyzna). W 1940 r. NKWD aresztuje jej ojca - Antoniego, uczestnika wojny z bolszewikami w 1920 r. i brata Józefa za działalność w ZWZ „Błyskawica”. Resztę rodziny deportowano w czerwcu 1941 r. do Krasnojarskiej obłasti na Syberii.

Po układzie Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 r. i ogłoszeniu „amnestii” cudem wyrywają się, jako rodzina wojskowa, przez południowe republiki ZSRR: Kazachstan, Uzbekistan i Turkmenię wraz z Armią gen. W. Andersa do Iranu (Persja). Przez Indie wysłano ją do Afryki - polskie osiedle w Bwana M’Kubwa w Północnej Rodezji (obecnie Zambia). W 1949 r.- po 8-letniej tułaczce - razem z mamą wróciła do Polski.

Obecnie zaangażowana jest w prace społeczne m.in. sekretarz Fundacji Archiwum Fotograficzne Tułaczy. M.in. współedytorka dokumentalnych albumów „Tułacze dzieci” i „Polska szkoła na tułaczych szlakach”.

Oprac. Maria Gabiniewicz

Urodziła się w 1933 r. w Sokółce koło Białegostoku. Jej rodzina od pokoleń zakorzeniła się na ziemi leżącej na pograniczu Białostocczyzny i Grodzieńszczyzny, niedaleko Grodna.

Gdy miała 6 lat, zawierucha wojenna w 1939 r. zburzyła spokojne życie rodzinne i rozproszyła po świecie: rodziców, czterech braci i Panią Marię. Po wkroczeniu Armii Czerwonej 17 września rozpoczęły się represje ze strony NKWD. W 1940 roku aresztowano jej ojca - Antoniego, uczestnika wojny bolszewickiej 1920 r. (bitwa nadniemeńska)
i 18-letniego brata Józefa, ucznia gimnazjum w Sokółce za działalność w organizacji ZWZ „Błyskawica”. Obu osadzono w ciężkim więzieniu dla politycznych w Grodnie. Ojciec Pani Marii zginął w 1940 r. w ZSRR. Do tej pory nie odnaleziono miejsca jego pochówku (prawdopodobnie jest na nieznanej dotąd tzw. Białoruskiej Liście Katyńskiej).

Pozostałą rodzinę deportowano w czerwcu 1941 r. do Krasnojarskiej obłasti w środkowej Syberii.

Po zawarciu układu Sikorski-Majski 30 lipca 1941 r. i ogłoszeniu „amnestii” cudem wyrwali się – jako rodzina wojskowa – przez południowe republiki ZSRR: Kazachstan, Uzbekistan i Turkmenię wraz z Armią gen. Władysława Andersa do Iranu (Persja). Z Teheranu przez Indie wysłano Panią Marię wraz z mamą i bratem jako polskich uchodźców cywilnych do Afryki. Przez 6 lat przystanią dla nich stało się osiedle polskie w Bwana M’Kubwa w Północnej Rodezji (obecnie Zambia) – w ówczesnym czasie kolonia brytyjska. Tam Pani Gabiniewicz ukończyła polską szkołę podstawową i w Lusace zaczęła uczęszczać do I klasy gimnazjum.

W 1949 r. -  po 8-letniej tułaczce - razem z mamą wróciła do Polski. W Warszawie ukończyła szkołę średnią i studia wyższe na Uniwersytecie.

Obecnie zaangażowana jest w prace społeczne m.in. od lat pełni funkcję sekretarza Fundacji Archiwum Fotograficzne Tułaczy. Owocem działalności dużego grona osób skupionych wokół Fundacji jest edycja dwóch dokumentalnych albumów: „Tułacze dzieci”(1995 r.) i „Polska szkoła na tułaczych szlakach”(2004 r.).

Przez kilkanaście lat Pani Maria Gabiniewicz wspierała działalność ks. prałata Zdzisława Peszkowskiego – kapelana Rodzin Katyńskich, byłego jeńca Kozielska. Brała udział wielokrotnie w wyjazdach na Wschód podczas trwania śledztwa katyńskiego.

Jest autorką wspomnień „W stronę domu ojczystego przez Syberię, Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenię, Persję, Indie, Afrykę” i innych publikacji.

Na spotkaniach z dziećmi i młodzieżą w szkołach różnego szczebla w Polsce, przybliża – jako świadek – ten trudny i bolesny fragment historii Polski z czasów II wojny światowej.

Opracowała : Maria Gabiniewicz