Mjr Henryk Jaroszyński ps. Heliodor.

Akowiec, więzień sowiecki (borowiczanin)

Urodzony 16 grudnia 1912 r. w Podolu pow. Lublin

Pochodził z rodziny o tradycjach patriotycznych. Jego trzej starsi bracia brali udział w obronie ojczyzny w 1920 roku; brat Józef zginął w walce o Warszawę.

W 1932 r. ukończył Państwowe Męskie Seminarium Nauczycielskie im. Juliusza Słowackiego w Lublinie i rozpoczął pracę jako nauczyciel w szkołach w Urzędowie, Moniakach i Hucie Józefów.

W 1934 r. rozpoczął służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Tomaszowie Lubelskim i w 1936 r. otrzymał stopień podporucznika.

1 września 1939 r. został mianowany dowódcą II plutonu w 1 kompanii kpt. Jaworskiego w I batalionie majora Kaseji 8 Pułku Piechoty Legionów.

2 września 1939 r. pociągiem ze stacji Lublin I/8 PP Legionów został przetransportowany przez Dęblin do Radomia, a następnie do Jastrzębia. Zgodnie z rozkazem dowódcy Grupy Operacyjnej I/8 PP Legionów został podporządkowany dowódcy 12 Dywizji Piechoty gen. Paszkiewicza. Pierwszy batalion 8 PP Leg. otrzymał zadanie zamknięcia drogi Samsonów – Skarżysko Kamienna. W bitwie pod Samsonowem 6 września zostaje ranny. Przetransportowany do szpitala wojskowego w Lublinie. Po krótkim leczeniu 15 września otrzymuje rozkaz udania się z grupą żołnierzy na front w rejon koncentracji w okolicach Chełma. Po 17 września natrafia na odziały sowieckie w okolicach Hrubieszowa. Po zakończeniu kampanii wrześniowej powraca do domu.

W związku z niewykonaniem zarządzenia władz okupacyjnych o konieczności rejestracji oficerów polskich od 31 października pozostawał w ukryciu.

11 listopada 1939 r. składa przysięgę, przyjmuje pseudonim „Heliodor” i staje się czynnym członkiem organizacji podziemnej. Przydzielony do placówki w Bełżycach, jest instruktorem ogólnego wyszkolenia wojskowego przez cały okres okupacji. W sierpniu 1943 r. zostaje mianowany dowódcą plutonu Armii Krajowej, w skład którego wchodzi 99 żołnierzy (placówka BCh z Babina - 55 żołnierzy oraz 20 żołnierzy z Radawczyka i 29 żołnierzy z Jaroszewic, Zosina i Podola). Organizuje i bierze udział w akcjach partyzanckich m. in. 15/16 kwietnia 1944 r. w akcji „MOST 1” - przygotowanie lotniska i przyjęcie samolotu brytyjskiego w Wojcieszynie, maj 1944 r.; zajęcie urzędu pocztowego w Bełżycach, lipiec 1944 r.; opanowanie budynku policji niemieckiej przy ul. Chopina w Lublinie. Bierze udział w akcji „Burza”, w której 25 lipca 1944 r. niedaleko Radawczyka w walce z oddziałem Wehrmachtu zostaje ciężko ranny i traci rękę.

Po wkroczeniu wojsk sowieckich na Lubelszczyznę, zostaje aresztowany przez NKWD i UB za działalność w Armii Krajowej, pod pretekstem „oczyszczania zaplecza frontów” i 18 listopada 1944 r. bydlęcymi wagonami wyjeżdża w nieznanym kierunku. Po ośmiu dniach dociera do zespołu łagrów nr 270 Borowicze w obwodzie nowgorodzkim w Związku Sowieckim. W obozie panują skrajnie trudne warunki bytowe, katorżnicza praca, brak pożywienia, leków. Przetrwają tylko najsilniejsze organizmy. W 1946 roku wraz z kadrą oficerską i kierowniczą organizacji konspiracyjnych zostaje przeniesiony do łagru nr 531 w pobliżu Swierdłowska.

Wraca do kraju w listopadzie 1947 r. i od tej pory swoje życie wiąże z Lublinem pracując jako nauczyciel w Szkole Podstawowej nr 21 im. Królowej Jadwigi, przekazując ducha patriotyzmu kolejnym pokoleniom.

Po 1980 r. walczy o przywrócenie godności żołnierzom AK prowadząc działalność w wielu organizacjach kombatanckich.

Henryk Jaroszyński odznaczony został między innymi: czterokrotnie Medalem Wojska – Londyn,

Krzyżem Armii Krajowej – 1985 r. – Londyn, Orderem Virtuti Militari – przyznany w 1944 r., wręczony w 1993 r., Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski – 2010 r. Warszawa

Zmarł 14 grudnia 2011 roku w Lublinie.

Na podst. Księgi Borowiczan t. IV, oprac. Dorota Adach, Środowisko Borowiczan