Zygmunt Radomski (1900-1940)

Przodownik Policji Państwowej w Lublinie i na Wołyniu 

Ur. 16 kwietnia w Annopolu nad Wisłą. Od 1914 r. w tajnej I Lubelskiej Drużyny Junackiej im. T. Kościuszki. Od 1917 r. w Milicji Miejskiej przekształconej w 1919 r. w Policję Państwową. Od 1920 r. w Policji we Włodzimierzu Wołyńskim.

Ochotnik do 8. pp Leg. w walkach z bolszewikami. Od 1924 r. śledczy w Policji w Lublinie. Aktywny harcerz.

We wrześniu 1939 r., zgodnie z rozkazem, wyjechał na wschód, gdzie dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Ostaszkowie. Pozostawał tam, co najmniej do 1 kwietnia 1940 r. Zamordowany przez NKWD w Kalininie (obecnie Twer). Zwłoki zakopano w Miednoje. Pozostawił żonę Józefę (zm. w 1984 r.) oraz córkę Halinę (zm. w 1989 r.).

Oprac. Stanisław Wasiak, zięć

ZYGMUNT RADOMSKI (16 IV 1900- IV 1940)

Przodownik Policji Państwowej

Urodził się 16 kwietnia 1900 r. w Annopolu nad Wisłą, jako syn Kazimierza i Genowefy z Gnatowskich. Po szkole elementarnej kontynuował naukę w 3-klasowej Szkole Kolejowej w Lublinie, którą ukończył w 1913 r. W lecie następnego roku wstąpił do tajnej I Lubelskiej Drużyny Junackiej im. T. Kościuszki. Pomagając rodzicom w prowadzeniu sklepu kolonialno-spożywczego, rozpoczął w 1915 r. naukę w Niższej Szkole Handlowej Wieczorowej, działającej przy 7-klasowej Szkole Handlowej Zgromadzenia Kupców Miasta Lublina. Ucząc się i pracując, jednocześnie aktywnie uczestniczył w działalności drużyny junackiej, która w 1916 r. liczyła 30 członków. Zygmunt należał do zastępu grupującego chłopców pracujących.

Uczęszczając do szkoły wieczorowej (ukończył ją w 1919 r.), zaciągnął się z dniem 1 czerwca 1917 r. do Milicji Miejskiej W Lublinie, przekształconej 14 marca 1919 r. w Policję Komunalną, która w drugiej połowie 1919 r. została zastąpiona Policją Państwową. W Lublinie pozostawał do 6 lutego 1920 r., kiedy to, zachęcony perspektywą uzyskania lepszych warunków materialnych, przeniósł się do Policji Państwowej w nowo organizowanym Okręgu Wołyńskim (Okręg XIII PP). W dziewięć dni później (15 lutego) awansował do stopnia starszego przodownika i otrzymał skierowanie do Komendy Powiatowej PP we Włodzimierzu. Pozostawał tutaj do początku czerwca 1920 r., kiedy to policja ewakuowała się na zachód w związku z rozwijającą się ofensywą bolszewicką. W obliczu narastającego zagrożenia zaciągnął się 10 sierpnia, jako ochotnik do 8. pp Leg. i w jego składzie wziął udział w walkach z bolszewikami.

Po powrocie z pułkiem z frontu zawarł 6 lipca 1921 r. w Lublinie związek małżeński z Józefą Drozdowską, z którego to związku urodziła się córka Halina (1922 r.). W trzy tygodnie po ślubie (25 lipca) został zdemobilizowany w ramach redukcji stanu liczebnego armii polskiej. Zamieszkał wówczas z żoną na okres niespełna pół roku w domu rodzinnym.

Dnia 15 stycznia 1922 r. przyjęty został ponownie do Policji Państwowej w Okręgu Wołyńskim. Pełnił kolejno służbę na posterunkach w powiatach: włodzimierskim, horochowskim i rówieńskim do 30 listopada 1922 r., kiedy to powołano go do odbycia obowiązkowej służby wojskowej. Służbę tę odbywał w 2. dywizjonie taborów w Lublinie od 9 grudnia 1922 r. do 7 stycznia 1924 r.

W trzy tygodnie po zwolnieniu do rezerwy został przyjęty (1 lutego) do pracy w Policji Państwowej w Lublinie w charakterze urzędnika kontraktowego XI grupy płac i otrzymał przydział do I Komisariatu. W związku z tym skierowano go na miesięczny (27 października - 21 listopada 1924 r.) Kurs Przygotowawczy do Egzaminów Praktycznych Urzędników Państwowych. Po prawie dwuletniej pracy na stanowisku urzędniczym podjął z dniem 1 stycznia 1926 r. czynną służbę w stopniu przodownika PP. W ramach doskonalenia kwalifikacji zawodowych zaliczył w grudniu 1929 r. z wynikiem dobrym III kurs szkoły dla szeregowych PP w Sosnowcu. W latach trzydziestych przeszedł do służby śledczej.

Każdą wolną chwilę poza służbą poświęcał pracy społecznej, zwłaszcza w Rodzinie Policyjnej i w Związku Harcerstwa Polskiego. W 1935 r. (11-25 lipca) uczestniczył w Jubileuszowym Zlocie Harcerstwa w Spale. Z harcerstwem związana była również jego żona. We wrześniu 1939 r., zgodnie z rozkazem, wyjechał z kolegami z I Komisariatu na wschód, gdzie w nieznanych dotąd okolicznościach dostał się po 17 września do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Ostaszkowie, skąd wysłał do żony jeden list z datą 28 listopada 1939 r. W liście tym wyrażał głęboką troskę o żonę i córkę, donosząc jednocześnie, że sam jest zdrowy i „trzyma się dobrze”. W ostaszkowskim obozie pozostawał, co najmniej do 1 kwietnia 1940 r., po czym został wywieziony do Kalinina (obecnie Twer) i tam w siedzibie Zarządu NKWD zamordowany, a zwłoki ukryte w lesie pod wsią Miednoje. Na NKWD-owskiej liście wywozowej nr 020/3 z 1 kwietnia 1940 r. nazwisko jego figuruje pod pozycją 56.

Był odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości i Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (w Policji Państwowej). Pozostawił żonę Józefę (zm. w 1984 r.) oraz córkę Halinę (zm. w 1989 r.), która w okresie okupacji niemieckiej uczestniczyła w akcji pomocy więźniom obozu koncentracyjnego na Majdanku. Oprócz pomocy udzielanej za pośrednictwem PCK dostarczała sama z narażeniem życia chleb przez obozowe ogrodzenie. Prowadziła także przedszkole dla dzieci przy ulicy Jana Kochanowskiego. W 1947 r. wyszła za mąż za Stanisława Wasiaka, mieszkańca Puław, harcerza i żołnierza AK, pracownika Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego, obecnie Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG). Ze związku tego urodziło się dwóch synów: Andrzej (1949), pracownik naukowy Instytutu Fizyki UMCS i Janusz (1953 r.), pracujący w Straży Miejskiej w Lublinie.

Oprac. Stanisław Wasiak, zięć

Źródło: APL, Komenda Wojewódzka Policji Państwowej w Lublinie, sygn. 280, k. 5, 7, 10, 47, 74-75;

Jędrzej Tucholski, Mord w Katyniu, s. 723;

Zygmunt Radomski, „Przegląd Policyjny” 1992, nr 4, s. 180-181;

Lista ostaszkowska. Studia i materiały, red. A. Misiuk, Szczytno 1993, s.145;

Relacja zięcia Stanisława Wasiaka. (Biogram sporządził Andrzej Wasiak).